Зұфар Сейітжанов, филология ғылымдарының докторы, профессор

Ақын, жыршылар батыр бейнеленетін (кейде жауларында) кескіндеп суреттегенде оларды белгілі бір қалыпқа келтіреді. Көбіне батырларды бір тұрғыдан суреттейді. Сөйтіп батырлардың даралық қасиеттерінен гөрі көркемдік жинақтау арқылы жасалатын жалпылау сипаты басым болады. Батыр бейнесін «типтік» сипатқа келтіру үшін әр түрлі әдіс-тәсілмен көркемдеу құралдары пайдаланылады. Соның бірі – теңеу. Басқаша айтқанда, эпикалық образ жасауда теңеу ерекше мәнге ие. Алайда, көркемдеу құралдар жайдан жай туа салмайды, халық өмірімен тығыз байланыста болады. Белгілі бір дәуірдің түсінігі мен эстетикалық талап-талғамына сай жасалады. «Айтушы мен тыңдаушылар баяндалып отырған оқиғалар мен батырлардың іс-әрекетін ашық және тура бағалайтындығына сай көркемдеп бейнелеу құралдары пайда болады. Сөйтіп қай батырды болмасын, қай сұлу қызды болмасын «универсалды» эпитеттер, теңеулер, формулалық сипаттаулар пайда болады»[1]. Толығырақ →

Тілімізге кірме сөздерді қабылдау мен қолдану, оларды орфографиялық нормаларымызға сәйкес жазу мәселесі бір ғасыр бойы күн тәртібінен түспей келеді. ХХ ғасыр басында ардақты Ахаң (Байтұрсынұлы) «Жат сөздерді басқалар, мәселен, орыстар өз тілінің заңына үйлестіріп алғанда, солай алуға біздің де қақымыз бар» десе, алаш ардақтысы Халел Досмұхамедұлы «Тілге кірген жат сөздер де сіңу үшін, тілге «өзілік» болуы үшін сол тілдің заңымен өзгеріп, танымастай халге келуі керек. Толығырақ →

Ботаник ғалымдарымыздың есептеулері бойынша, республикамыздың аумағында алты мыңнан астам өсімдік түрі бар делінеді. Оның 760-ы басқа ешбір жерде өспейтіні де дәлеледенген. Демек қазақ жерінде өсетін барлық өсімдіктің қазақша атауы бар деген сөз.

Он томдық «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігінде» бар болғаны 768 ғана өсімдік атауы бар. Соның өзінде кейбіреуі жаңсақ жазылып, атаудың толық мағынасын бере алмайды. Демек, қазақ жерінің көптеген өсімдік түрлері басқа ұлттардың, әсіресе, орыстардың атауымен тұрғаны ұлттық намысымызға сын деп ойлаймын.Аталған түсіндірме сөздікте 67 мың сөз тіркелген екен. Оған басқа жақтан іздемей-ақ өзімізде өсетін өсімдіктердің атауын қоссақ, сөз қорымыз… Толығырақ →

Күнделікті тұрмыс-тіршілігімізде көп қолданатын сөзіміздің бірі – нан. Дегенмен осы уақытқа дейін дүкенге барып «маған бір бөлке нан беріңізші, немесе «тандыр нан, таба нан бар ма?» – деп сұрап тұрған адам баласын кездестірмедік. Сол баяғы үйреніп қалған «булка, лепешка, батон, ржаной» сынды орыс сөздерінен құтыла алмай келеміз. Қазір дүкенге барсаң нан көп. Түр-түрі толып тұр. Ал енді атауларына қараңызшы, міне, былай дейді: Бородинский черный хлеб, семиречинский, грузинский, южный, столичный, хала, лепешка, ромашка, рулетка, домашний, мраморный деп тағысын тағылар тізіліп кете береді. Дәл бір Ресей жағында жүргендейсің. Сары бидайға толы астықты… Толығырақ →