Қытайлық дипломаттар ХХ ғасырдың ортасында Ы.Алтынсариннің шығармашылығын зерттеген
ҚХР Шэньси провинциясында тұратын ірі кәсіпкер Чжан Фанның үйіндегі жеке кітапханасынан қазақ халқының белгілі ағартушысы Ыбырай Алтынсариннің таңдамалы шығармалары бар кітап табылды. Толығырақ
Қазіргі қазақ әндері
Қазақ әнімен асқақтаған халық. Бірақ «әннің де естісі бар, есері бар» деп оны бағалай да білген. Есті ән ұйықтап жатқан жүректі оятады, жүрек қылын тербеп, адамға түрлі ой салады.
Жастар тілі
Қазақ «сөзіне қарап кісіні таны» деген. Сөзі түзу, маржандай, тілі таза деген тіркестер осының дәлелі. Тілімізге бөтен сөздердің енуі – тіл тазалығына нұқсан келтіру деп білеміз.
Кейде күнделікті сөйлеп жүрген сөзімізге мән беріп қарамаймыз. Қай елдің тілінде, қандай мағынада сөйлеп жүрміз, құлаққа қалай естіледі деген ой жоқ. Әрине, көпке топырақ шашуға болмайды, дегенмен ХХІ ғ жастарының дені солай.
Тіл үйренушінің тілдік тұлғасы
Адам – таным субъектісі, іс-әрекет субъектісі, өмір жолының субъектісі. Адам өмірінің мәні – стратегиялық бағыты, тәсілі, ұстанған бағыты, болашақ бағдарлары, келешек дамуы. Ал «Мен» дегеніміз – «Біз» атты психологиялық мәртебеге ие тұлғаның әлеуметтік сапасы. Адам тұлға ретінде мәдениетті тудырады және сонымен өмір сүреді. Тұлға халықтың, этностың мәдени дәстүрінің даму болашағында қарастырылады. Адамның адам болып өмір сүруі үшін мәдениет шегінде қалыптасқан мәдени-антропологиялық прототип қажет.
Сөз бедерлеудің құралдары
Сөз бедерлеудің құралдары (БАҚ негізінде)
Тоқмахан Ф.Ш.
Қазақ ұлтының тілі – тарихы мен бүгіні және болашағы бар ұлттық құнды қазына. Ұлтсыз тіл жоқ, тілсіз сол тілде сөйлейтін, тілді дамытатын, динамикалық прогресске өсіретін халық жоқ. Осы себепті қазақ халқының тағдыры да қазақ тілімен тікелей байланысты. Осы кезекте төртінші билік көзі болып табылатын, бүгінгі таңда ең үлкен сұранысқа ие бұқаралық ақпарат құралдарының алатын орны ерекше. Кез келген ұлттың тілі, жағдайы, әлеуметтегі өзгерісі сол ұлттың бұқаралық ақпарат құралдары, соның ішінде телехабарлардан, газет-журналдар тілінен көрініс табады. Толығырақ
Қостілділік немесе көптілділік
Қазіргі кезде «қостілділік», «көптілділік» деп атап жүрген ұғымдар бар. Ғылыми түсінік бойынша қостілділік – белгілі бір аймақ көлемінде қатар өмір сүретін этникалық топ өкілдерінің екі тілді алма-кезек қатар қолдануы екен. Алайда дүниеге келген сәби ешқашан да қостілді болып тумайды, өмір мен қоғам қажеттілігінен, мәжбүрліктен үйренеді. Қостілділік арнайы оқып үйренуден бастау алып, дами келе табиғи тілдік ортаның қалыптасуына дейін ұласады. Мәселен, бұл тарихи үдерісті өз басынан кешірген Қазақстандағы орыс-қазақ қостілділігінің тарихы сонау XVIII ғасырдан бастау алып, бүгінгі күнге дейін әртүрлі сапада дамығаны нақты мысал бола алады. Сол заманның идеологиясы мен қоғам… Толығырақ
Қазақстандағы әлеуметтік лингвистика
А.Абасилов
Тіл маманын даярлауда, олардың лингвистикалық дүниетанымын кеңейту мен тереңдетуде «Тіл біліміне кіріспе», «Жалпы тіл білімі» атты жалпылингвистикалық пәндерге үлкен мән беріледі. Бұлар тіл, оның табиғаты, тарихы мен даму заңдылықтары, лингвистикалық талдау, зерттеу әдіс-тәсілдері, тіл білімінің салалары, олардың өзіндік бағыттары бойынша барынша толық теориялық мәліметтер береді. Тіл біліміндегі осындай іргелі бағыттардың бірі – қазіргі тіл ғылымында өзіндік зерттеу нысаны мен әдіс-тәсілдері қалыптасқан саласы – әлеуметтік лингвистика болып табылады. Оның бүгінгі таңдағы қол жеткен табыстары мен нәтижелері де ұлан-ғайыр. Алайда еліміздегі жоғары оқу орындарындағы жоғарыда аталған жалпылингвистикалық пәндер оқулықтарында әлеуметтік лингвистиканы… Толығырақ
Қазақстан Республикасы заңнамаларындағы мемлекеттік тіл: мәні мен маңызы, қызметі
А.Абасилов Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің қауымдастырылған профессоры, филология ғылымдарының кандидаты
«Мемлекеттік тіл» ұғымы жаңадан пайда болған түсінік емес, ол – күллі әлемдегі елдерде ғасырлар бойында қолданылып келе жатқан бұрыннан бар ұғым. Мемлекеттік тіл – кез келген мемлекет үшін қажетті құбылыс. Демек, қандай да бір мемлекеттің өзіне қызмет ететін негізгі тілі болуы заңды құбылыс. Егемендікке қол жеткен, дамудың жаңа жолына түскен қандай да бір үлкенді-кішілі мемлекет алдымен өзіндік ішкі сыртқы саясатын айқындап алатыны белгілі. Бұл мәселе осы екі саясатта үш үрлі көрініс береді. Біріншіден, мемлекеттің сыртқы саясатында шет елдермен… Толығырақ
Тілбұзар телеарналарға қашан тоқтау саламыз?
ХХІ ғасыр – ақпарат заманы. Ақпарат көздеріне газет-журнал, радио, теледидар т.б. жатады. Бұл аталған нәрселерден халық күнделікті хабар тыңдап қана қоймайды, сонымен қатар тәлім-тәрбие, үлгі-өнеге алады. Теледидар жаңалықты көп әрі жылдам таратушы ақпарат көзі. Қаншама миллиондаған көрермен осы көгілдір жәшіктің бетіне үңіліп отырады. Сондықтан да, телеарналардың жұмысы талапқа сай болуы керек. Өкінішке қарай соңғы кезде телеарналар мен журналисттер қауымына айтылып жатқан сын аз емес. «Сын түзелмей, мін түзелмейді» – емес пе? Қазақ тілінің мәртебесін көтеруге бәріміз атсалыссақ нұр үстіне нұр болар еді… Қазіргі телеарна журналистерінің ішінде қазақтың көркем, шырайлы әдеби… Толығырақ
Тілге бөлінетін барлық ресурсты бір мақсатқа жұмылдыру қажет
Бижомарт Қапалбек
Мемлекеттік тілдің өрістей алмай отырғандығына Тіл орталықтары, олар әзірлеп шығарған жарамсыз әдістемелік құралдар кінәлі дейтін көзқарас бар. Қазір республика бойынша 400-ден аса Тіл орталығы жұмыс істейді екен. Оның 89-ы мемлекеттік. Осы орталықтар арасында өзара байланыс бар ма? Мемлекеттік Тіл орталықтарының саны шын мәнінде 89 емес, аудандардағы орталықтарда ғылыми-педагогикалық әлеует жоқ. Тек 2 қала мен 14 облыстағы орталықтарды қосқанда мемлекеттік орталықтардың жалпы саны -16. Бүгінгі таңда, олар жекешеленіп жатыр, бұдан былай көбісі нарықта күндерін көре алмай жойылып кетуі мүмкін. Жергілікті әкімдіктерге керегі болмай, жекешелендіруге жіберілген орталықтарды алып қалу үшін… Толығырақ
Жаңа өнімдер
ҚАЗАҚСТАН – 2050
Терминология-лық анықтамалық
АБАЙТАНУ
Мекемтас Мырзахметұлы
ЭТНОСАЯСИ СӨЗДІК
Терминдер мен ұғымдар
МЕМЛЕКЕТТІК ТІЛ САЯСАТЫ
(нормативтік-құқықтық актілер жинағы)